فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٤٧ - ١ علم پيشين خدا به حوادث

والد بزرگوار خاطره اى از مجلس خبرگان نقل مى كند و مى گويد:«در سالهاى ١٣٥٨ كه مشغول نگارش قانون اساسى جمهورى اسلامى بوديم، يكى از علماى اهل سنت جنوب شرقى ايران، در كمسيون ما بود، در مواقع فراغت مسائلى را مطرح مى كرد و يكى از مسائل مورد اشكال او، اعتقاد شيعه به «بدا» بود، گفتم: معنى بدا اين است كه انسان، سرنوشت پيشين را با اعمال صالح و صدقه دگرگون سازد. گفت: همين است؟ گفتم: بلى. او تصور كرد كه اين نظر شخصى من است. پرسيد: كتابى از علماى پيشين شيعه براى من بياور كه «بدا» را چنين تفسير كرده باشد. من ناچار شدم كتاب «اوائل المقالات» شيخ مفيد به ضميمه «تصحيح الاعتقاد» را از كتابخانه مسجد جامع چهلستون، عاريه بگيرم و در اختيار ايشان بگذارم. ايشان چند روز بعد يعنى پس از مطالعه كتاب، به من چنين گفت: اگر معنى بدا همين باشد كه در اين دو كتاب آمده است، همه علماى اهل سنت نيز به آن عقيده دارند».

اتفاقاً بسيارى از اختلافها، لفظى و اصطلاحى است و اگر عالمان واقعى دور هم گرد آيند، دايره خلاف كوچكتر شده و وحدت اسلامى بهتر تجلى مى كند. اكنون براى توضيح بدا و مبانى قرآنى و روايى آن، امورى را يادآور مى شويم:

١. علم پيشين خدا به حوادث

براهين فلسفى و كلامى و آيات قرآنى، گواهى مى دهند كه خدا از همه حوادث چه در گذشته و چه آينده آگاه است، و كوچكترين پرده اى ميان او و پديده ها نيست. به تعبير قرآن: